صبح وطن – شهاب ربیعی – در بزنگاههایی که بحران میتواند ساختارهای اقتصادی و اجتماعی را تحت فشار قرار دهد، کیفیت حکمرانی محلی و میزان همبستگی اجتماعی به عامل تعیینکننده تبدیل میشود. تجربه استان قزوین در روزهای جنگ، به گفته مسئولان استانی، نمونهای از مدیریت مبتنی بر تصمیمگیری سریع، حضور میدانی مدیران و مشارکت فعال مردم بوده است؛ تجربهای که از تأمین کالاهای اساسی تا مدیریت افکار عمومی و کنترل بازار را در بر میگیرد.
در همین راستا پای صحبت های محمدحسن ارداقیان (مدیرکل روابط عمومی، تشریفات و امور بینالملل استانداری قزوین) نشستیم تا از چند و چون مدیریت استان در دل جنگ اخیر با خبر شویم.
صبح وطن- در روزهای ابتدایی جنگ، مهمترین اولویتها و چالشهای مدیریت استان چه بود؟
در ساعات اولیه شروع جنگ تحمیلی رمضان، محور اصلی نگرانیها تأمین معیشت مردم و حفظ ثبات بازار بود. بهسرعت تیم اقتصادی استان با محوریت استاندار و معاون اقتصادی و دستگاههای اجرایی تشکیل شد و جلسات فشردهای آغاز گردید. نتیجه این هماهنگی آن بود که هیچگونه کمبود کالاهای اساسی در استان شکل نگرفت و شبکه توزیع بدون اختلال ادامه یافت.
حتی سناریوهای تداوم بحران نیز از پیش طراحی شد تا در صورت طولانی شدن شرایط، فشار مضاعفی بر مردم وارد نشود. در بخش تولید نیز با وجود نگرانیهای اولیه، چرخه صنایع متوقف نشد. با بهرهگیری از ظرفیت بخش خصوصی و تصمیمات مدیریتی، واحدهای تولیدی به فعالیت خود ادامه دادند و در برخی بخشها حتی روند تولید تقویت شد.
صبح وطن- مهمترین جلوه اجتماعی همراهی مردم در این دوره چه بود؟
مهمترین مسئله، اعتماد مردم به ساختار اجرایی و پرهیز از رفتارهای هیجانی در بازار بود. در طول این دوره، هیچ موج تقاضای غیرمتعارف یا فشار غیرعادی بر بازار شکل نگرفت و این موضوع نقش مهمی در ثبات اقتصادی داشت.
پس از عبور از روزهای اصلی بحران نیز، مشارکت اجتماعی مردم در قالب حضور در قرارگاههای پشتیبانی و کمک به بازسازی مناطق آسیبدیده، بهعنوان یک ظرفیت مهم اجتماعی خود را نشان داد؛ ظرفیتی که به گفته مسئولان، پشتوانه اجرایی مدیریت استان بود.
صبح وطن- مدل ارتباط مستقیم مردم و مدیران چگونه شکل گرفت؟
یکی از اقدامات شاخص، ایجاد موکب شهدای دولت بهعنوان یک بستر ارتباط مستقیم میان مردم و مدیران بود. در این فضا، مدیران دستگاههای اجرایی بهصورت میدانی و چهرهبهچهره با مردم گفتوگو میکردند و مسائل آنان بدون واسطه بررسی میشد. دکتر نوذری استاندار نیز بهصورت مستمر در این جلسات حضور داشت و پیگیری مستقیم مشکلات مردم انجام میگرفت. این مدل ارتباطی عملاً به نقطه اتصال عملی میان مردم و ساختار اجرایی تبدیل شد و بخش قابل توجهی از مسائل در همان بستر مورد رسیدگی قرار گرفت.
صبح وطن- کنترل بازار و مقابله با سوءاستفادههای اقتصادی چگونه انجام شد؟
در کنار تأمین کالاهای اساسی، رصد و کنترل بازار با جدیت دنبال شد. تیمهای بازرسی مشترک متشکل از دستگاههای نظارتی و اجرایی بهصورت مستمر بازار را پایش میکردند. با موارد احتکار و گرانفروشی برخورد قاطع صورت میگرفت و دستگاه قضایی نیز در این فرآیند نقش فعال داشت. هدف اصلی، جلوگیری از تبدیل شرایط بحران به فرصت سوءاستفاده اقتصادی بود.
صبح وطن- ایثار مدیریتی در این دوره چگونه قابل توصیف است؟
مدیران عملاً از ساختارهای اداری فاصله گرفتند و وارد مدیریت میدانی شدند. جلسات کاری از ساعات ابتدایی صبح آغاز و تا نیمهشب ادامه داشت و بخش قابل توجهی از مدیریت استان بهصورت شبانهروزی انجام میشد. در برخی موارد، میزان استراحت مدیران به حداقل رسید و تمام ظرفیت مدیریتی استان بر مدیریت شرایط و جلوگیری از بروز التهاب متمرکز شد. نتیجه این رویکرد، حفظ ثبات و جلوگیری از شکلگیری بحران در سطح جامعه بود.
نقش رسانه و هنر در چنین شرایطی چیست؟
نقش رسانه و هنر در این شرایط دوگانه است: نخست، روایتگری دقیق و ثبت تاریخی وقایع؛ از تلاش مدیران تا همراهی مردم، که ظرفیت تبدیل به آثار مکتوب و هنری را دارد. دوم، امیدآفرینی اجتماعی. جامعه در شرایط پس از بحران به بازسازی روانی نیاز دارد و رسانه و هنر میتوانند در تقویت امید، انسجام و چشمانداز آینده نقش تعیینکننده داشته باشند. در کنار این، حفظ انسجام ملی و مقابله با روایتهای تفرقهافکنانه نیز از مأموریتهای جدی این حوزههاست.
روایت مدیریت استان قزوین در روزهای جنگ، تصویری از همزمانی سه مؤلفه کلیدی است: تصمیمگیری سریع مدیریتی، مشارکت اجتماعی مردم و کنترل هوشمندانه بازار. تجربهای که توانست بدون بروز کمبود یا آشفتگی گسترده، ثبات نسبی را در یکی از حساسترین دورههای زمانی حفظ کند و به یک الگوی مدیریتی مبتنی بر همافزایی دولت و جامعه تبدیل شود.